Browsing Tag

dolar ne olur

doviz
Ekonomi,

Halk İçin Döviz Mevduatı Tercih Mi, Zorunluluk Mu?

no comment

Piyasada yoğun bir döviz talebi var. Kısırdöngüye dönüşen bu durumdan çıkmak için daha çok üretmek, daha çok ihracat yapmak gerekiyor. Halkın dövize talebini engelleyecek politikalara ihtiyaç var… Peki gerçek anlamda bakıldığında piyasada döviz mevduatı halk için bir tercih mi yoksa bir zorunluluk mu?

Döviz Mevduatı Tercih Mi, Zorunluluk Mu?

Son bir yılda Merkez Bankası verilerine göre, mevduatlarda döviz tevdiat hesaplarının ağırlığını artırdığı gözleniyor. Yılın başında TL mevduatı ve döviz mevduatının ağırlığı birbirine yakınken, bugünlerde döviz mevduatının ağırlığı yüzde 55’lere yaklaştı. Yurtdışı piyasalarda Ağustos 2018’de 7.20’leri gördükten sonra sakinleşen ve giderek volatilitesi azalan bir görünümde olan dolar/TL paritesine rağmen, hane halkı her geri çekilmeyi alım fırsatı olarak değerlendiriyor. Üstelik TL cinsinden faizlerin yüksek olduğu dönemlerde bile bu eğilim devam etti.

2 Paralı Sistem

Döviz mevduatı bizim bankacılık sistemimize ne zaman girdi diye bakıldığında, ilk defa 1976 yılında TCMB’nda yurtdışındaki vatandaşlarımıza süper döviz hesapları açıldığını görüyoruz. 1980’li yıllara kadar dışa kapalı bir ekonomik sistem uygulanan ülkemizde, 24 Ocak 1980 Kararları ile dışa açık, liberal politikalar uygulanmaya başladı. Sabit kur rejiminden dalgalı kur rejimine geçildi. 1984 yılında yerli mudilerin bankalarda döviz tevdiat hesapları açmasına izin verildi. Aradan geçen 30-40 yıllık süreçte ülkemizin bankacılık sistemindeki mevduatlar sürekli olarak TL’den kaçış, dövize yöneliş trendi izledi. Halk yerli paraya karşın dövize yatırımı tercih etti de denilebilir. Uzmanlar bizim gibi dövizin çok yoğun kullanıldığı ekonomileri ‘iki paralı ekonomi’ olarak adlandırıyor.

Döviz Cinsi Varlıkların Faydası

Globalleşme ve sermaye hareketlerinin serbestleşmesi ile tasarruf sahibi olanlardan, tasarrufları yetersiz olan ülkelere doğru akış başladı. Akışın gücü arttıkça yerel piyasalarda döviz fiyatı düştü. Döviz cinsinden borçlanmak ucuzladı. Bu da yerelde yatırımları artırdı. Altyapı yatırımları döviz kredileriyle finanse edilir oldu. Döviz akışının ülkeye faydası oldu mu? Tabii ki oldu.

Yerelde bulunamayacak büyüklükteki kredi rakamlarıyla büyük yatırımlar yapıldı. Bankaların uluslararası piyasalardan bulduğu sendikasyon kredileri hane halkına kredi olarak aktarıldı. Hane halkı da normal bütçesi ile ulaşamayacağı kredi rakamlarına ulaşarak, ev, araba aldı. Yaşam standartlarını yükseltti. Ancak gelecekteki gelirler daha gelmeden, erkenden kullanılmış oldu.

Döviz Cinsinden Borçlar

Yerel piyasaya doğru akan döviz, başlangıçta yerel piyasayı coşturdu. Üretim-tüketim arttı. Konut fiyatları tırmandı. Borsa yükseldi. Gelgelelim, el atına binen çabuk inermiş. Miktarı artan döviz cinsi kredilerin de yavaş yavaş ödenme vakti geldi. Mevcut durumda Mart 2019 itibariyle Türkiye’nin toplam dış borcu 453 milyar dolar. Bunun 299 milyar doları özel sektöre ait.

Döviz akışının tersine dönmesi ve kredilerin geri ödemeleri içerideki döviz fiyatlarını (dolar endeksindeki artışın da etkisiyle) artırdı. Döviz fiyatları arttıkça vatandaş da döviz tevdiat hesaplarına yöneldi. Birbirini besleyen bir süreç sonucunda 453 milyar  dolarlık dış borca karşın 202 milyar dolarlık döviz mevduatı ile bütün dikkatler döviz fiyatlarına odaklandı. Geldiğimiz noktada halkın her kesimi, firmalar, kurumlar döviz fiyatlarıyla yatıp kalkıyor.

fed dolar borsa ne olur
Ekonomi,

Fed faiz artırırsa dolar ve borsa ne olur?

Fed faiz artırırsa dolar ve borsa ne olur? Artırmazsa ne olur?

ABD Merkez Bankası’nın (FED) bugün başlayacak toplantıları öncesinde dolar son 29 yılın en büyük rallisini yaşıyor. ABD’nin faiz artırma olasılığıyla iki yılda Japon Yeni karşısında yüzde 20 değerlenen dolar, euro karşısında da yüzde 17 artış gösterdi. TL karşısında ise yüzde 25 değerlenen dolar, Brezilya Reali ve Malezya Ringiti gibi para birimleri karşısında rekor kırdı.

Doların bu çıkışı 1980’lerdeki yükselişe benzeten uzmanlar ancak bu kez o dönemden farklı olarak çıkışı durdurmanın zor olduğu uyarısını yapıyor.

1980 – 1985 yıllar arasında dolar zengini ülkelerin parası karşısında ortalam yüzde 50 değer kazanmıştı. O dönemde yükseliş New York’ta yapılan Plaza Anlaşması ile durdurulmuştu.

Fed faiz artırırsa dolar ve borsa ne olur?

Elbette FED’in faiz artırımına gideceği beklentisi dolar varlıklarını uzun bir süredir yukarı taşıyordu. Bu beklentinin birçoğunun fiyatlamaların içerisinde olduğunu düşünüyoruz ancak atılacak adımın piyasalarda ilk reaksiyonu şüphesiz dalgalı olacak. Bunun sonucu olarak başta gelişmekte olan ülke para birimleri olmak üzere dolara karşı birçok para birimi değer kaybedecek diyebiliriz. Doların değerlenme süreci muhtemelen bir süre daha devam edecek. Bu durum Dolar/TL tarafında 3.10’unda üzerinde bir hareketi beraberinde getirebilir. Endeks tarafı 70.000’in altına sarkabilir ve TL varlıklarındaki zayıflama söz konusu olabilir. Piyasa ilk kargaşayı atlattıktan fiyatlar belirli bir bant aralığında dengelenecek ancak artık piyasalarda daha çok FED’in faiz artırımı değil, faiz artırım hızı konuşulacak.

GCM Menkul Kıymetler Araştırma Direktörü Erdoğan Turan, Fed’in faiz artması durumunda doların yükseleceğini ancak, burada faizin ne kadar artırılacağının önemli olduğunu söylüyor. Turan, “10 baz artmasıyla 25 baz artmasının etkisi farklı olur. 10 baz, yani küçük bir faiz artırımı olduğunu varsayarsak, dolar 3.10’u görür. Sonra biraz geri çekilir. Faiz artışı 25 baz olursa, doların 3.20’ye yaklaşmak çok zor olmaz” diye konuştu.

Turan, euro Türk Lirası kuru içinse şu değerlendirmede bulundu: “Fed’in faz artırımı euroyu aşağıya çekebilir. Yani dolar Türk Lirası kuru yükselirken, Euroda daha sakin bir seyir izleyebilir. Nitekim, Avrupa Merkez Bankası’nın euroyu değersiz kılma çabası var ve bunda da başarılı.”

A1 Capital Direktörü Belgin Maviş, içerideki tansiyonun yükselmesi, terör olaylarında artış, hiç istenmeyen şehit haberlerinin artması durumunda dolarda 3.08 ve 3.10’u görme ihtimalinin çok yakın olduğunu söyledi.

Maviş, Fed’in faiz artırması durumunda, 3.15-3.20 ataklarının görülebileceğini, ancak Fed’in faiz artırmaması durumunda ise hızlı geri çekilmelerle 2.80-2.85’e ve sonrasında 2.80’in altına inebileceğini söyledi. Maviş, geri çekilmelerde iç gündemin ağırlaşmamasının önemli olduğunun altını çizdi.

Diğer yandan, Bloomberg sıralamasına göre yılın ilk çeyreğinde Türk Lirası konusunda en iyi tahmini yapan Ebury Partners Risk Yöneticisi Enrique Diaz Alvarez BusinessHT’ye yaptığı değerlendirmede Fed’in faiz artırması durumunda Türk Lirası’nın 3,10 seviyesine çıkabileceğini öngördü.

Yine aynı sıralamaya göre en iyi ikinci Türk Lirası tahmincisi olan Bank Of Tokyo Mitsubishi UFJ Analisti Lee Hardman BusinessHT’ye Fed’in faiz artışına gitmesi halinde doların 3,20 seviyesine doğru yükselebileceğini belirtti.

Fed faiz artırmazsa dolar ve borsa ne olur?

FED, bu toplantıyı pas geçerse piyasalarda sürpriz karşılanmayacak. Çünkü gelişmekte olan ülke para birimlerinin sınırlı değer kaybı, Dolar endeksindeki yavaş yükseliş ve faizlerdeki yatay bant aralığına bakılırsa piyasalar FED’den bir hamle beklemiyor. Yani FED’in faiz artırımına gideceği piyasalarda şuan için pek fiyatlanmıyor. FED faizleri sabit tutarsa bu durumda toplantı notları ve FED Başkanı Yellen’ın ileriye dönük açıklamaları takip edilecek. Piyasalar Yellen’dan bir sonraki toplantıyla ilgili sinyal almaya çalışacak. Piyasalar için faizlerin sabit tutulması ilk etapta olumlu karşılanabilir. Özellikle Dolar/TL açısından değerlendireceksek 3.02-3.00 seviyeleri karar sonrası test edilebilir. Ancak FED’in faiz artırımına gidememesi piyasalar için ayrı bir endişe yaratabilir. Çünkü bu durum, ABD ekonomisinin tam olarak krizden çıkmadığına ve küresel yavaşlamanın devam ettiğine işaret ediyor. Bu sebeple FED’in faizlerde bir değişikliğe gitmemesi doların değer kaybı ile sonuçlanır ancak başta ABD piyasaları olmak üzere küresel vadeli piyasalarda satışlar, başta saydığımız sebeplere bağlı olarak artabilir.

Fed toplantısından karar yarın çıkacak 

ABD Merkez Bankası’nın iki gün sürecek olan faiz toplantısı bugün başlıyor. Bazı analistler bu toplantıda Fed’in faiz artırımlarına başlayabileceğini beklese de Çin ekonomisinde görülen yavaşlama sinyalleri, küresel büyümeyi olumsuz etkileyeceği endişeleri ve piyasalardaki oynaklık nedeniyle artırımın daha ileri bir tarihte yapılabileceği yönündeki beklentiler ağırlıkta.