Ana sayfa Ekonomi Haberleri Bir ülkenin para birimi neden değer kaybeder?

Bir ülkenin para birimi neden değer kaybeder?

379
3

Bir ülkenin para birimi, neye göre değer kaybeder ya da kazanır? Para birimlerinin değerlerini etkileyen faktörler nelerdir? Parasının diğer ülkelerin paraları karşısında değer kazanmasına ne denir?

Bir ülkenin para biriminin başka bir ülkenin para birimine karşı değer kaybetmesine ne denir?

Devalüasyon, bir ülkenin resmi para biriminin diğer ülke para birimleri karşısında değerinin kaybetmesidir. Devalüasyon devlet tarafından, ülke ekonomisine yapılan dışarıdan bir müdahaledir. Hiç bir ülke, kendi para biriminin diğer para birimleri karşısında değer kaybetmesini istemez.

Bir ülkenin para birimi hangi durumda değer kazanır?

Bir ülke parasının diğer ülke paralarına göre değer kazanması 2 şekilde mümkündür. 

Döviz (dolar fiyatı) ucuzlar:

1. Ülkede üretim artar, ihracat patlar. Ülkenin döviz geliri, giderini fazlası ile karşılar. Ülkenin kasaları döviz (dolar) ile dolar. Örnek: Çin ve Japonya. (Almanya da aynı durumda ama ortak para birimi euro’yu AB’nin diğer ortakları rezil ediyor.)

2. Ülkenin ihracatı, ithalatı karşılayamadığı için döviz (dolar) açığı büyüdüğü halde, ülkeye şu veya bu nedenle (ülke yüksek faiz verdiği için veya borsası çok kazandırdığı için) geçici olarak (buna sıcak para diyorlar) döviz girer. Sıcak para sadece döviz açığını kapatmaz, piyasayı da dövize boğar. Bu durumda dövizin fiyatı ucuzlar, ülke parası değer kazanır.

Merkez Bankası hangi durumlarda döviz piyasasına müdahale edebilir?

Merkez bankaları döviz kurlarının aşırı oynak olduğu durumlarda, spekülasyonların çok yoğun olduğu durumlarda ve bu spekülasyonların sonucunda kurların aşırı yükselmesi ve aşırı düşmesinin makro dengeleri bozacağı kanaati yükseldiğinde daha çok müdahale yöntemini seçiyor. Ülkeden ülkeye dönemden döneme değişebilir. Ama Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın net tavrı biraz önce tanımladığım tabirdedir. Bu da doğru bir adımdır. Aşırı spekülasyonlar ve döviz kurlarının aşırı oynak olması enflasyonu arttırır. Büyümeyi ve istihdamı olumsuz etkiler. Buna izin vermemek gerekiyor. Ama bu çok temel nedenlerden kaynaklanıyorsa, spekülasyon değil de ekonomiden kaynaklanıyorsa müdahale etmez. Temel nedenlerden kaynaklanan değer kayıpları biraz daha yavaş, sindire sindire olur.

Böyle bir iki gün içerisindeki çok sert iniş ve çıkışlar spekülatif unsurları da çok daha fazla içerebildiği için merkez bankası bu gibi durumlarda müdahale etmeyi tercih ediyor. Merkez bankası temelde iki üç türlü müdahalede bulunabilir. Bir tanesi ihale yöntemiyle mesela dövizin aşırı azaldığını seziyorsa talep olmalı ki döviz fiyatları daha fazla düşmesin ve artsın. Mesela her gün belli bir oranda döviz alabilir. Bu düzenli bir şey. Her gün 40 milyon dolar 50 milyon dolar alarak sürekli bir talep yaratır ve her gün böyle bir talep olacağını göstererek kurun daha fazla aşağı düşmesini engellemeye çalışabilir. Fakat güçlü sermaye akımı ve spekülasyonlar olduğu zaman bu çok yeterli olmuyor. O zaman doğrudan müdahale dediğimiz yönteme geçiyor. Her gün 40–50 milyon dolar değil de bir kere piyasaya giriyor 1-2 milyar dolar döviz talep ediyor. Bir şey alınırsa ne olur fiyatı yükselir. Kuru yükseltmek istiyorsa doğrudan yüksek tutarda alımlar yapar.

Fiyat çok yukarı çıkıyorsa da bu sefer satar. Rezervlerinden döviz satarak yüksek tutarda döviz fiyatlarını düşürmeye çalışır. Çünkü döviz bolluğu yaratılıyor. Bir diğer müdahale yöntemine de anons diyoruz. Yani merkez bankası başkanı bir toplantı veya panelde konuşurken, kurun seviyesinden geldiği noktalardan rahatsızlığını belli eder. Bu çok doğrudan cümlelerle değil de, kapalı ve nazik bir şekilde verilen bir mesajdır. Bu müdahale geliyor ya da geldi gelecek mesajıdır. Piyasa zaten müdahalede zarar edebilir. Çünkü siz yüksek fiyattan alırsınız o düşer. Piyasa genelde başkanların konuşmalarını yakından izler, bu tür bir etkiyi gördüğünde de bu de etkisini gösterebilir.

3 YORUMLAR

  1. INANMIYORUM COK SACMA ! ULKENIN PARA BIRIMININ ARTMASI YADA DEGER KAZANMASI O ULKENIN IHRACATI YADA GIRDISININ AZLIGIYLA YADA COKLUGUYLA DEGERLENDIRILMESI NE AHMAKCA DUSUNCE DELI SACMASINDAN IBARETTIR .BEN MALIMI BENIM ISTEDIGIM DEGERDE SATARIM YA ALIRSIN YADA IKILERSIN .. SIMDIYE KADAR MILLETI BU SEKILDE KANDIRARAK MEMLEKETI SOMURDUNUZ..SIZIN DOLARINIZDA URO NUZDA YERIN DIBINE BATSIN BAGIMSIZ BIR ULKE KENDI PARA BIRIMININ DEGERLERINI KENDI AYARLAR ISINE GELIRSE ALIRSIN GELMEZSE IKILERSIN

    • Bu kadar cahilce bir yorumu nasil kendinize yakıştırıp da paylaştınız anlamıyorum.Dünya ekonomisine yeni bir soluk kazandırdınız.Al veya ikile ne demektir ya helal olsun be :D.
      Bağımsız ülke kendi para birimini istediği kadar ayarlayabilir l.Ancak sorun su ki türkiye bağımsız bir ülke değil.Çakralarinizi acın düşünün efendim ülke dışarıya bağlı ülke dolara bagli.Sen tl yi istediğin kadar düzelt çek çekiştir.Senin ülkende üretim yok ki bi kazanç yok ki değeri olsun.Sofradaki tuzdan pişen yemekteki doğalgaza kadar herşey dıştan ithal.Biz bunları tl karşılığı almıyoruz.Sizden ricam kafanızı kaldırın büyük resmi görün.Bakis acınız çok dar ve beyniniz yıkanmış.Bu dedikkerimi lütfen dikkate alin ve duyumlarınızı kendi fikriniz olarak benimsemeyin.

    • İşte senin gibi düşünen denyolar ekonomist oluyor sonra da ülke piyasasının içine ediyor. O uzuuunca yazı boş. OKUYACAĞIN VE KAFANA KAZIYACAĞIN KISIM BURASI.

      1. Ülkede üretim artar, ihracat patlar. Ülkenin döviz geliri, giderini fazlası ile karşılar. Ülkenin kasaları döviz (dolar) ile dolar. Örnek: Çin ve Japonya. (Almanya da aynı durumda ama ortak para birimi euro’yu AB’nin diğer ortakları rezil ediyor.)
      (BİZDE ÜRETİM YOK BU NEDENLE DÖVİZ AÇIĞIMIZ ÇOK YÜKSEK BU DA ARTIŞ SEBEBİ)

      2. Ülkenin ihracatı, ithalatı karşılayamadığı için döviz (dolar) açığı büyüdüğü halde, ülkeye şu veya bu nedenle (ülke yüksek faiz verdiği için veya borsası çok kazandırdığı için) geçici olarak (buna sıcak para diyorlar) döviz girer. Sıcak para sadece döviz açığını kapatmaz, piyasayı da dövize boğar. Bu durumda dövizin fiyatı ucuzlar, ülke parası değer kazanır.
      (BURADA İSE FAİZLERİ DÜŞÜRDÜĞÜMÜZ İÇİN BU OLAY DA SÖZ KONUSU DEĞİL)

      SONUÇ OLARAK PARAMIZ DEĞER KAYBETMEYE DEVAM EDİYOR.

      ÖZETLE ÜRET DİYOR.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here