2006 yılında 18 milyon dolar olan ihracatını, 2008 yılına gelindiğinde 120 milyon dolara çıkaran sektörde, en büyük dış pazar Irak. Son dönemde yeni pazar arayışını hızlandıran sektör, ihracatta 2009’da 100 milyon dolarda kaldı. Bu yıl sonuna kadar hedeflenen rakam ise 200 milyon dolar.

Kendisine geçen yıl ihracatta 150 milyon dolar hedefi koyan sektörde bu rakam, kriz nedeniyle 100 milyon dolarda kaldı. Et ve süt ürünlerine göre, krizi nispeten şanslı atlatan yumurta sektöründe fiyatlar, et ve sütte yaşanan fiyat artışlarının altında kaldı ve sektör 2009’da, üretimle tüketim dengesini ihracatla da toparlamayı başardı.

1.5 milyar dolar pazar büyüklüğüne sahip olan yumurta sektöründe, bin 300 ticari yumurta işletmecisi faaliyet gösteriyor. 70 bini doğrudan olmak üzere, 250 bin kişinin çalıştığı sektör, 2008’de 13.1 milyar adet yumurta üretirken, 2009’da bu sayıyı 13.5 milyar adede çıkardı. 2010 yılında üretimin 14- 15 milyar adede çıkması bekleniyor. Türkiye’nin geçen yılki yumurta üretiminin yaklaşık 1.1 milyar adedi ihracata giderken, 2008 yılında ihracat 1.5 milyar adet olarak gerçekleşmişti. Bu arada ihracatta 2006’da 18 milyon dolara imza atan sektör ihracatını, 2007’de 68 milyon dolara, 2008’de ise rekor artışla 120 milyon dolara çıkardı. 2009 yılında ise ihracatta hedeflenen 150 milyon dolarlık rakamın altında, 100 milyon dolarda kalındı. Hammadde ve doğrudan ihracat desteği sağlanması halinde, yumurta sektörünün bu yılki hedefi ise 200 milyon dolar.

Türkiye’de kişi başına yumurta tüketimi yıllara göre artış gösterirken, 2005’te kuş gribinden dolayı tüketim bir miktar düştü ve 130 adet civarında gerçekleşti. Bu rakam 2008’de 160, 2009’da 170 adete ulaştı. Kriz nedeniyle hayvansal protein kaynağı olarak et ve süt fiyatlarının artmasına karşın, yumurta fiyatlarındaki artışın diğer ürünlerde olduğu kadar yüksek olmaması geçen yıl yumurtaya olan talebi artırdı. En ucuz hayvansal protein kaynağı yumurtada bu yıl kişi başına tüketimin 180 adedi bulması hedeflenirken, bu rakamın yakalanması halinde sektörün yılı rahat geçirmesi bekleniyor.

İhracat fiyatının iç piyasadan düşük olması ve ihracatın sadece birkaç firma ile sınırlı kalması nedeniyle yumurta ihracatında önceki yıllarda yaşanan darboğaz, yumurta üretici birliklerinin kurulmasıyla aşıldı. Türkiye’deki yumurta üreticileri, 2007 ve 2008’de altın yıllarını yaşadı. Özellikle yem maliyetlerindeki artışlara rağmen üretime devam eden üreticiler, anılan yıllarda ihracatta gerek miktar, gerekse gelir artışı itibariyle büyük başarı yakaladı. Ancak ihracatta pazar çeşitliliğinin olmaması dikkat çekiyor. Toplam yumurta ihracatının yüzde 90′ı, tek başına Irak’a yapılıyor. Ortadoğu pazarının yumurta talebi, bölgede yumurta üreticisi ülkeler arasındaki rekabeti de kızıştırıyor. Türkiye’nin yanında Brezilya da pazardan pay almaya çalışıyor. Yumurtada Irak şu an itibariyle neredeyse tek pazar. İsrail’e bir miktar ihracat yapılırken, Birleşik Arap Emirlikleri, Türk Cumhuriyetleri, Kazakistan, Türkmenistan ve Kırgızistan gibi yakın coğrafyalara, fiyatların çok düşük olması nedeniyle girilemiyor. Sektör bu anlamıyla yeni pazar arayışını sürdürüyor.

Sektör, GDO’lu ürünlerle ilgili mevzuat düzenlemesinden dolayı da sıkıntılı günler geçiriyor. En büyük endişe ise, yemin en önemli hammaddesi olan soyanın ithalatına GDO’lu ürün olduğu için kısıtlama getirilmesi. Yumurta üreticileri, uygulaması mart ayına ertelenen GDO Yönetmeliği’nin, mevcut haliyle sektöre büyük zarar vereceğini vurgulayor. İnsan gıdasında kullanılacak GDO’lu yemin, hayvanın et ve sütünün genetiğini değiştirmediği görüşünü savunan üreticiler, önümüzdeki günlerde Meclis’e getirilmesi beklenen Biyogüvelik Yasası’nda, insan gıdasında kullanılacak GDO’lu ürünlerle, yem hammaddesi olarak kullanılacak GDO’lu ürünlerin ayrı değerlendirilmesini istiyor. Üreticiler, GDO’lu ürün olduğu gerekçesiyle yem hammaddesi olarak kullanılan soyanın ithaline getirilecek kısıtlamanın, maliyetlerini artıracağına ve dolayısıyla ihracat olanaklarını kısıtlayacağına da dikkat çekiyor. Son 4-5 yıldır gübre konusunda da sıkıntı yaşadıklarını söyleyen sektör temsilcileri ayrıca, gübrede 18 olan KDV’nin, yüzde 1′e düşürülmesini de talep ediyor.

Yatırımların hız kesmediği ve özellikle makine yatırımlarının son dönemde arttığı sektörde kapasite artışının önlenmesi ve ileride sıkıntı yaşanmaması için üretim planlamasının gerekliliğine değiniliyor. Yumurta fiyatlarının krizde et ve süt fiyatları kadar artmadığını ve hala en ucuz hayvansal protein kaynağı olduğunu belirten sektör aktörleri, bu yıl tüketimin artacağını düşünüyor. 2005’ten bu yana her yıl 10 adet artan kişi başı yumurta tüketiminde bu yıl 180 adedin yakalanması halinde ise beklenti, 2010 yılının çok sıkıntılı geçirilmeyeceği yönünde.