Yaş meyve sebze sektörü, yeni Hal Yasası’na karşı tepkili. Sektör mensupları uygulamanın 2013’e kadar ertelenmesini istiyor.

Hal Kanunu’nun tümüyle değiştirildiğini söyleyen İTO Meclis Üyesi Mevlüt Yılmaz, “Yaş meyve sebze sektöründe milat oluşturulmaya çalışıldı. Alt yapı çalışmaları tamamen bitmeden, pilot bölgeler oluşturulup deneme uygulaması yapılmadan 1 Ocak 2012’de başlatılan yeni hal kayıt sistemi; karmaşa ve bilgi kirliliği içeren, içinden çıkılmaz bir duruma neden oldu” yorumunda bulundu.

HAL KAYIT SİSTEMİ
Yılmaz, 5957 sayılı yasanın söz konusu haliyle hedefinden uzaklaşacağına da işaret ederek, “Özellikle hal kayıt sistemi konusunda, hallerin içinde, mevcut sistemin işleyişi konusunda daha ayrıntılı çalışma yapılmalıydı. 15 yıldır sürekli tartışılan Haller Yasası her dönem yeni yeni değişiklikler yaşadı. Hep eleştirildi, yeni maddeler eklendi” dedi. 5957 sayılı yasanın 4/5 maddesine de atıfta bulunan Yılmaz, “Bir yandan satışların haller dışında yapılamayacağı, diğer taraftan toptan satışların 100 kg altında yapılmayacağı ifade ediliyor. Bu durum aynı yasanın hal kayıt sistemi hakkındaki tebliği ile çelişkiye düşmekte. Bu maddenin uygulaması hallerin kapanması anlamına gelir” diye konuştu. Yılmaz, yeni kanunun amir hükümlerinde toptan satışın toptancı hallerde yapılmasının öngörüldüğünü belirterek, “Sektördeki fırsatçıların yasanın toptan satış miktarı ile ilgili hükümlerini kullanarak, halleri by-pass edecek bir ticarete yönelmeleri tehdidi bulunmakta. Bu nedenle yasanın emrettiği şekilde adil ve düzenli denetimler ile yasanın ruhuna uygun bir işleyişin sağlanması en hayati gerekliliktir” dedi.

GEÇİŞ SÜRECİ
Yılmaz konuşmasına şöyle devam etti: “Haller dışındaki bildirimcilere bir yıl süre ile geçiş süreci tanıyan ancak hallerdeki komisyonculara 1 Ocak 2012 olarak uygulanan sistemin tek ayağının aksayacağı zaten belliydi. Burada önemli olan haller dışındaki sektörün diğer paydaşlarıdır. Hallerde zaten beyan ve bordro ile hal içindeki hareket her türlü izlenmeye ve denetlemeye açık. Önemli olan haller dışında hep söylenen yüzde 70’i kontrol altına almaktı. Hal komisyoncuları olarak bizler her türlü yeni uygulamaya destek verdik, ancak maalesef haksız rekabetin merkezinde kaldık.”

BELİRSİZLİK GİDERİLDİ
Yasaya ilişkin değerlendirmede bulunan İTO Meclis Üyesi Abdulmuti Baran ise, “Rüsumun ürünü satın alanlar tarafından ödenecek olması ve her ürün için sadece bir defa ödenecek olması hallerde KDV artı rüsumla birlikte satın alanlara yüzde 2’lik yük getirmekte. Ayrıca bu durum hal içinde kayıt dışı satışlara yol açar mı kaygısını da akla getiriyor. Ciddi kontrol ve denetim gerekiyor. Satın alanlarca ödenmesi gereken rüsumun komisyonculara müteselsil sorumluluk yüklenmesi de ciddi bir sıkıntı. Olması gereken satın alanların rüsumu ödemesi ve hal esnafının sorumlu olmamasıdır. Bakanlık itirazlarımız sonucu rüsum konusunda komisyoncuların kesinti yapmasına ve tek sorumlu olmasına karar verdi. En azından belirsizlik giderildi” şeklinde konuştu.

Uygulama 2013’e ertelenmeli

Bu kanunun başarılı olabilmesi için önerilen çözümler şöyle:

* Uygulama acilen 2013’e kadar ertelenmeli.
* Öncelikle belediyeler kendi otomasyon sistemini bu sürede tamamlamalı.
* Belediyelerle Bakanlığın sistemi entegre edilmeli. Belediye ve Bakanlığın programcıları konsensüs oluşturmalı.
* Öncelikle pilot bölgeler seçilmeli, uygulama yapılmalı, sonra genel uygulamaya geçilmeli.
* İrsaliye, müstahsil makbuzu, çiftçi belgesi ve yol belgesi gibi evraklara bildirim formlarındaki bilgiler eklenebilir. Formlara da gerek kalmaz.

NALAN SÖYLEMEZ / İTO