Çin hükümetinin yuanın değerini düşük tutarak, damping yaparak, ithalata kısıtlamalar getirerek dünya ticaretini baltaladığı yönünde haberleri sürekli duyuyoruz. Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) bünyesinde açılan ticari anlaşmazlık davalarının ortaya koyduğu rakamlar serbest ticareti engellemek hususunda Çin’in hiç de yalnız olmadığını ortaya koyuyor.

DTÖ üyeleri kendi aralarında anlaşmazlıklar çıktığı zaman örgüte başvurarak bağımsız yargı kanallarının denetiminde söz konusu anlaşmazlığın serbest ticaret anlaşmalarına uygun bir şekilde çözülmesini talep edebiliyorlar. Bugüne kadar aleyhinde en çok dava açılan ülke, tam 109 olayda davalı durumuna düşen ABD. Hemen arkasından da 67 suçlamaya maruz kalan Avrupa Topluluğu (AT) geliyor. Dikkat edileceği üzere en çok dava edilen ikili aynı zamanda dünya ticaretinin serbestleşmesini en yüksek sesle dile getirenler. Bu ikilinin hemen arkasından da dünya medyası tarafından serbest ticaretini baltalayan en büyük zanlılar olarak gösterilen, aynı zamanda gelişmekte olan ülkeler kümesinin en büyük iki ekonomisi Hindistan ve Çin geliyor. Bu iki ülkenin aleyhine açılan davalar ABD’nin aleyhine açılan davaların beşte birinden, AT’nin aleyhine açılan davaların da üçte birinden daha az. Bu noktada tabii ki ABD ve AT’nin DTÖ’ye Çin’den yaklaşık yedi yıl önce üye olmasının etkisiyle daha çok olayda davalı durumuna düştüğü düşünülebilir. ABD ve AT ilk kurulduğu gün olan 1 Ocak 1995’ten bu yana yani 15 yıldan biraz fazla zamandır DTÖ üyesi. İkiliye karşı açılan yıllık ortalama dava sayısı sırasıyla 7,27 ve 4,47. 1 Aralık 2001’den bu yana yani sekiz yıldan biraz fazla süredir örgüte üye. Basit bir hesapla Çin’in aleyhine yıllık ortalama 2,13 dava açılıyor. Hindistan için ise bu rakam 1,33’e kadar düşüyor.

Öte yandan en çok dava edilen ikili aynı zamanda en çok şikayette bulunan ülkeler sıralamasının da en üstünde yer alıyor. İlginç bir durum da bu ikilinin en çok birbirlerini dava etmeleri. AT bugüne kadar ABD aleyhine 31 dava açarken, ABD de AT aleyhine 19 suç duyurusunda bulunmuş.

Türkiye ise zanlılar listesinde örgütün 153 üyesi arasında 13’üncü sırada. Bugüne kadar Türkiye’nin aleyhine sekiz dava açılmış. Davalardan üçü Hong Kong, Hindistan ve Tayland tarafından tekstil ürünlerinin ithalatına kısıtlama getirildiği gerekçesiyle açılmış. Diğer davalar arasında da Brezilya tarafından açılan demir-çelik ürünlerinde damping, ABD tarafından açılan yabancı film gelirlerine yüksek vergi uygulanması ve pirinç ithalatına kısıtlama getirilmesi, Macaristan tarafından açılan evcil hayvan maması ithalatına yasak getirilmesi ve Ekvador tarafından açılan taze meyve ithalatındaki prosedürlerin uygunsuzluğu davaları bulunuyor. Türkiye bugüne kadar biri Mısır’ın demir ürünlerinde diğeri de Güney Afrika’nın tekstil ürünlerinde anti-damping kurallarını ihlal ettiği iddiasıyla DTÖ’ye başvurmuş.

Krizden sonra dünya gündeminin en sıcak konularından biri haline gelen korumacılık meselesi G7, G20, Davos gibi tüm üst düzey toplantıların da ana gündem maddesiydi. Serbest ticaretin krizden çıkış için tek yol olduğu konusunda sesi en yüksek çıkan ülkelerin aynı zamanda serbest ticarete zarar vermekle en çok suçlanan ülkeler oluşu kafalarda soru işaretleri bırakıyor.