Borsada manipülasyon yaparak haksız kazanç elde ettikleri iddiasıyla gözaltına alınanların sayısı 33′e yükseldi.

Ancak davanın ihtisas mahkemesinde görülmemesi ve bilirkişilerin uzman kişiler arasından seçilmemesi halinde operasyondan sonuç alınamayacağı belirtiliyor. İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) ve Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) kaynaklarından edinilen bilgiye göre, her yıl savcılığa 100′ü aşkın suç duyurusunda bulunuluyor. Ancak dava aşamasında bilirkişi seçimi gelişigüzel yapıldığı için manipülasyona adı karışan kişi ya da şirketlere cezai yaptırım uygulanamıyor. Kanuna göre borsa üzerinden haksız kazanç elde edenler hakkında ağır para ve 6 yıla kadar hapis cezası öngörülüyor. Fakat şu ana kadar sadece bir kişi ceza aldı. Eski futbolcu Mecnur Çolak, manipülasyon suçundan 1,5 yıl hapis ve 1,1 milyon TL para cezasına çarptırıldı ancak dava temyize gitti. Mecnur Çolak’a SPK defalarca işlem yasağı koydu, çok sayıda suç duyurusunda bulundu. Çolak, bunlara rağmen yılmadan işlemlere devam etti. Sektörü bilen isimlerin bilirkişi atanmaması halinde son borsa operasyonundan sonuç alınamayacağı kaydediliyor. Sermaye piyasaları gibi uzmanlık gerektiren bir alanda bilirkişinin ne kadar önemli olduğu Halil Güvener hakkında açılan davalar sırasında ortaya çıkmıştı. Birçok şirketin hisselerinde gerçekleştirdiği manipülasyonlarla gündeme gelen Güvener, “Hakkımda 95 dava açıldı, bu, bilirkişileri zengin etmekten başka işe yaramaz.” demişti.

Geçmişteki hataların devam eden operasyonda tekrar edilmemesi gerektiğini belirten konuya yakın bir kaynak, “Önceki davalarda bilirkişi emekli muhasebeci, banka genel müdürü ve öğretim üyesi gibi konuya vakıf olmayan kişilerden seçildi. Borsa ve SPK konuya taraf olduğu için mahkemeye bilirkişi veremiyor. Dışarıdan seçilen isimler de ya yüksek rüşvetlerle satın alınıyor ya da iddianamenin boşa çıkmasını sağlayacak alakasız ifadelerle rapor hazırlıyor.” tespitini yapıyor. Aynı kaynak mahkemelerin yetersizliğini ise şu şekilde özetliyor: “Bir hisse senedinde gerçekleşen manipülasyonu SPK gözetleyip rapor haline getiriyor. Oradan da adliyeye intikal ediyor. Mahkemede önüne konan dosyayı inceleyen hakim diyor ki; ‘Ne var bu alışverişte? Adam hisse almış, parasını da ödemiş!…‘ Manipülatör, bu karar sonrasında hiçbir ceza almadan serbest kalıyor.” Aynı kaynağın verdiği bilgiye göre, manipülatif faaliyetlerin piyasa etkinliğindeki olumsuz etkileri dolayısıyla gelişmiş ve gelişmekte olan tüm piyasalarda yasaklayıcı ve cezai müeyyideler uygulanmakta. Ancak ülkemizde yürürlükte olan mevzuat tam olarak uygulanmıyor. Uygulanan işlem yasakları ve idari para cezalarının ise caydırıcı etkisi yok. Uygulamadaki aksaklığın en büyük nedeni, ihtisas mahkemelerinin olmayışı. Oldukça karışık olan borsadaki manipülatif işlemleri, konu hakkında yeterli bilgiye sahip olmayan hakimlerin çözebilmesi zor. Ancak son zamanlarda SPK hakimleri manipülasyon konusunda bilgilendiriyor. Yapılan bu çalışmaların yeni açılan davalarda sonuç vermesi umuluyor.

SPK geçmiş yıllara göre daha iyi bir teknik takip ekibi kurdu. Hisse senetlerindeki hareketlilik daha yakından izlenebiliyor. Artık hesap hareketleri çok net ortaya konulabildiği için cezalardan sonuç çıkma ihtimali artıyor. Geçmişte borsaya yönelik operasyonlarda hesap hareketlerine ilişkin veriler tam olarak ispatlanamadığı için herhangi bir sonuç çıkmıyordu. Şimdi telefon kayıtları da iyi takip edildiği için geçmişe nazaran yaptırımları daha fazla olabilir. Daha etkin çözüm için başta manipülasyon ve içerden bilgi alma gibi borsa suçlarına karşı yeni SPK yasasında daha caydırıcı önlemler alınabilir. Benim tavsiyem internetten alım satımın sınırlandırılması, patronların borsada alım satım yapmalarının kısıtlanması ve SPK’nın elini daha fazla kuvvetlendirecek yetkiler ve kanun değişikliği.

SELİM IŞIKLAR / ZAMAN