Bugün 13 Mart 2017 Pazartesi
  • İstanbul7 °C
  • Ankara6 °C
  • BIST
    89.611
    %0.68
  • Altın
    144,980
    %0.33
  • Dolar
    3,7394
    %-0.76
  • Euro
    3,9897
    %0.04
Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Batamayacak Kadar Büyük Olmak Neden Yetmedi?
15 Ekim 2009 Perşembe 06:42

Batamayacak Kadar Büyük Olmak Neden Yetmedi?

15 Eylül 2008 tarihinde ABD nin batamayacak kadar büyük sanılan finansal devi Lehman Brothers iflasını istedi. Peki batamayacak kadar büyük olmak Lehman Brothers'a neden yetmedi?

15 Eylül 2008 tarihinde ABD nin batamayacak kadar büyük sanılan finansal devi Lehman Brothers iflasını istedi. $639 milyar aktif ve $619 milyar pasif büyüklüğü ile, Lehman’ın iflas dosyası dünya tarihinin en büyüğü oldu. Lehman bu ölçeği ile eski iflas devleri Worldcom ve Enron olaylarının çok ötesine geçti.

Lehman çöktüğü sırada dünya çapında 25.000 çalışanı ile ABD’nin dördüncü büyük yatırım bankası olan görülüyordu. Lehman’ın ölümü onu, 2008 yılında küresel finans piyasalarını süpüren subprime-ipotek kaynaklı finansal krizin en büyük kurbanı yaptı. Lehman büyük ölçüde 2008 finansal krizini yoğun bir şekilde derinleştirdi ve küresel sermaye piyasalarında 10 trilyon dolara yakın bir sermaye erozyonuna katkı sağladı. Ekim 2008’de gerçekleşen çöküş, tarihte görülen en büyük aylık gerileme rekoru olarak belirlendi.

Merril Lynch Yol Arkadaşı

Bu dönemde benzer sorunları diğer bir bankacılık devi Merril Lynch de yaşamakta idi. ABD’li iki dünya devi, dün yaşanan gelişmelerle hem kendi kaderlerini hem de dünya piyasalarının kaderini şekillendirdi. Banka CEO’ları ve hükümet yetkilileri arasında hafta sonu boyunca süren görüşmeler, 158 yıllık Lehman Brothers’ı kurtarmaya yetmedi. Görüşmelerden üzerinde anlaşmaya varılmış bir kurtarma operasyonu çıkmayınca Lehman Brothers iflasını istedi. 94 yıllık Merrill Lynch de kendisini Bank Of America’ya 50 milyar dolara satarak iflastan kurtuldu. Bank of America’nın Lehman Brothers’a talip olduğunu açıkladıktan sonra Merrill Lynch’i alması şaşkınlıkla karşılandı. Bir haftalık bir sürede yaşanan bu gelişmeler sonucunda Amerika’nın en büyük 4 yatırım bankası arasında yer alan Lehman Brothers ve Merrill Lynch tarihe karıştı.

Merrill Lynch’in hikayesi

​Fizikçi Babanın oğlu Charles E. Merril 1914 yılında Charles E. Merrill & Co.’yu Wall Street 7 numarada açtı. Bir kaç ay sonra ise arkadaşı Edmund C. Lynch, Merrill’e katıldı ve 1915’te şirketin ismi Merrill, Lynch & Co. oldu. Şirket Birinci Dünya Savaşı döneminden ve İkinci Dünya Savaşı’ndan sarsılmadan çıkmıştı.

ABD’de 158 yıllık Lehman Brothers’ın iflası, Drexel Burnham Lambert’in 1990’daki iflasından sonraki en büyük iflas olarak görülüyor. Eskiden Wall Street’in en güçlü 5 bankası, Bank of America, JPMorgan Chase, Merrill Lynch, Lehman Brothers ve Bear Stearns sıralanırken, son gelişmeler bu dengeleri de değiştirdi. Bear Stearns’ün 2008 mart ayında çok düşük bir fiyata JPMorgan’a satılmasından ardından Lehman ve Merrill’in piyasadan çekilmesiyle birlikte, en büyük 5 ABD yatırım bankasından üçü 2008 sonuna kadar piyasalara veda etmiş oldu.

“Global kriz sekil değiştirmistir. Değişikliğin ana sebebi ise Lehman Brothers ile birlikte Amerikan hazinesinin örtülü garantisinin olmadığının tüm açıklığı ile ortaya çıkmasıdır. Piyasalar “too big to fail” (batmayacak kadar büyük) anlayışının geçerli olamayabileceği gerçeği ile soğuk bir duş almıştır. Lehman (15.09.2008 – bir milat belki de) sonrası kredi krizinin hepimizin beklediğinden daha da derinleşmesi ve şiddetinin öngörülemez noktalara ulaşması reel ekonomi üzerindeki etkilerinin de yeniden tartışılmasına sebebiyet vermiştir.” (Tevfik BİLGİN, BDDK Başkanı 12.11.2008)

Çöküşe sürükleniş

Lehman için 2007 yılında kaldıraç oranı – toplam varlıkların öz kaynaklara oranı – 31 düzeyinde idi ve devasa ipotek senetleri portföyü bunu giderek kötüleşen piyasa koşullarına karşı kırılgan hale getiriyordu. 17 Mart 2008 de, ikinci en büyük varlığa dayalı menkul değer yüklenicisi olan Bear Stearns’in nerdeyse çöküyor olması bir sonra çökecek Wall Street firmasının Lehman olacağı endişesi ile hisse senetlerinde %48’lik bir düşüşe yol açtı. Şirkete duyulan güven bir ölçüde %32’lik bir primle Lehman hisselerine dönüşebilir $4 milyar dolarlık bir tercihli hisse sürümü ile Nisan ayında geri döndü, Ancak, Hedge Fon yöneticilerinin Lehman’ın ipotek portföyünün değerini sorgulaması ile hisse senetlerinin değer kaybı devam etti.

9 Haziran tarihinde, Lehman, American Express ile ayrılışından sonraki ilk kaybı olan $2,8 milyarlık ikinci çeyrek zararı açıkladı ve yatırımcılardan yeni bir $6 milyarlık sermaye topladığını bildirdi. Firma, aynı zamanda kendi likidite havuzu yaklaşık $45 milyar dolar artırdığını, brüt varlıklarını $147 milyar dolara ve konut ve ticari ipotek portföyünü %20 azaltarak kaldıraç oranının 32’den 25 düzeyine çektiğini vurguladı.

Önlemler yetersiz

Lehman Brothers CEO'su Richard FuldAncak, bu tedbirler çok az ve çok geç olarak görüldü. Yaz ayları boyunca, Lehman yönetimi potansiyel ortaklara bir dizi başarısız teklifi yaptı. Hisse senedi Eylül 2008 yılının ilk haftasında, gerileyen dünya sermaye piyasaları ile birlikte %77 değer kaybetti. Yatırımcıların CEO Richard FULD’un varlık yönetimi biriminin bir parçasını satarak ve ticari gayrimenkul varlıklarından kurtularak firmayı bağımsız tutmak için uyguladığı stratejiyi kuşku ile karşıladılar. Kore Kalkınma Bankası’nın Lehman dan hisse alacağı şeklindeki umutlar, 9 Eylül tarihinde devlet mülkiyetindeki Güney Kore bankasının görüşmeleri askıya alması ile suya düştü.

Lehman’da yolun sonu

Bu haberler, Lehman için bir öldürücü darbe oldu, hisse senedi %45 değer kaybetti, kısa vadeli kredi olanakları kapandı ve şirketin Hedge Fon müşterileri ayrılmaya başladılar. 10 Eylül tarihinde, Lehman kasvetli bir üçüncü mali çeyrek dönem sonuçları yayınladı ve finansal pozisyonunun kırılganlığı daha belirgin hale geldi. Firma $3,9 milyar zarar gösterdiği gibi buna ek olarak $5,6 milyarlık bir varlık değer kaybı gideri de ekledi ve aynı zamanda kapsamlı bir stratejik yeniden yapılandırma stratejisi uygulayacağını duyurdu. Aynı gün, Moody’s Yatırımcı Servisi, Lehman kredi derecelendirmesini incelemekte olduğunu ve Lehman bir derecelendirme kaybını önlemek istiyorsa stratejik bir ortağa çoğunluk hissesini satmasının gerekeceğini duyurdu. Bu gelişmelerin sonucunda hisse senedi değeri 11 Eylül tarihinde %42’lik bir kayıp yaşadı.

Hafta sonuna kadar kasasında sadece $1 milyar dolar nakit ile Lehman clomid for men için zaman hızla tükenmekte idi. Bir devralma uygulamasını kolaylaştırmak amacıyla, Lehman, Barclays Bank PLC ve Bank of America arasında 13 Eylül ve hafta sonu son dakika çabaları, başarısız oldu. 15 Eylül Pazartesi günü hisse senedi Eylül 12 sonuçlarına göre %93 daha değer kaybedince Lehman iflasını istedi.

CEO Richard FULD meydan savaşı verdi

Lehman CEO’su Richard Fuld, Lehman’da tam zamanlı çalışmaya, 1969 yılında başlamıştı. Kendisinden birkaç masa ötede çok yetenekli ve atılgan bir simsar olan Lew GLUCKSMAN çalışıyordu. GLUCKSMAN etkili bir iktidar mücadelesi ile 1983 yılında Lehman CEO su olmayı başardı. GLUCKSMAN ‘ın iş yapma tarzı belliydi. Çok yetenekli bir simsardı ve efsanevi ölçüde sertti. Buna karşılık GLUCKSMAN , bir simsar olarak parlaklığı ölçüsünde iyi bir yönetici değildi. 1984 yılında neredeyse Lehman’ı batırıyordu. O dönemde çıkış yolu bir satıştan geçiyordu. Lehman çaresizlik içinde kendisini American Express’e sattı. Ancak iki şirketin birleşmesi yürümedi ve American Express 1994 yılında Lehman’ı bıraktı. Fuld, Lehman’ın yeni CEO’su olarak atandı. Fuld daha sonra, “Ayakta geriye bir tek ben kalmıştım” diye açıklamıştı.

Sinyal Bear Sterns ile verildi

Lehman da işler yoluna koyulurken piyasalar tepe taklak gitmeye ve çatlaklar oluşmaya başlamış ve şirketteki bazı kişiler de Lehman’ın bu riskler karşısındaki kırılganlığı konusunda derin endişe duymakta idiler. Buna rağmen şirketin resmi görüşü, şirketin sağlam bir konumda olduğu şeklindeydi. 16 Mart 2008’de Bear, iflastan kıl payı kurtularak JPMorgan Chase’in kollarına atılmıştı. Artık birçok kişi sıranın Lehman’da olduğunu düşünüyordu. O sıralarda Citigroup ve Merrill Lynch kayda değer ölçüde büyük, Merrill 1.97 milyar dolar ve Citigroup 5.1 milyar dolar zarar açıkladı. Ardından Lehman, gayet havalı bir şekilde 489 milyon dolarlık bir kâr açıkladı. Wall Street Journal’ın belirttiği gibi bu kâr her zamankinden düşüktü. Ama yine de Lehman’ın 55 çeyrektir süren kârlılığını gösteriyordu.

FULD Çöküşe İnanamıyor

Fuld bundan yaklaşık bir ay sonra, 12 Nisan’da, Goldman Sachs’ı 2006 yılına kadar yönetmiş olan Hazine Bakanı Paulson ile bir yemek yedi. Lehman’daki bir kaynağa göre yemek iyi geçti. Hemen ardından Fuld heyecanla yasal direktörüne bir e-posta göndererek “Hazine’de muazzam bir sükseye sahibiz“ diye yazdığını aktarmaktaydı. Paulson o sıralar asıl olarak Merrill Lynch konusunda endişelere sahip görünmekteydi. Lehman, bu neşeli yemekten iki ay gibi kısa bir süre sonra, 9 Haziran’da ikinci çeyreğe ilişkin 2.8 milyar dolarlık zarar açıkladı. Lehman aynı zamanda, yüksek getiri sahibi yatırımcılar aracılığıyla 6 milyar dolarlık yeni bir sermaye artırımına gideceğini açıklamıştı. Bu şekilde önemli yatırımcıların Lehman’ın geleceğine duyduğu güven vurgulanmakla kalınmıyor, aynı zamanda bilançosu da daha güçlü görünüyordu. Söz konusu yatırımcının Warren Buffet olduğu daha sonra anlaşılacaktı. Lehman’ın hisse senedi değerleri yıl içinde yüzde 54 düşmüştü. Bunu izleyen haftalarda Fuld sık sık duruma ilişkin Paulson ile görüşüyordu. Fuld’a bilgi veren bir kişi, “Hazine size yardımcı olmak istiyor ancak bunun bir sınırı var” diye iletmişti.

Fuld henüz ihtiyatlı bir iyimserlik içindeydi. Çalışmaya geri dönmek üzere tatilini yarıda kesti ama henüz piyasaların bir şekilde düzene gireceğine güveniyor görünüyordu. Üst düzey yöneticilerden biri, “Üçüncü çeyrekte zarar edemeyiz şeklinde bir duygu hâkimdi ve üst düzey yöneticilerin duyguları da büyük olasılıkla bunun gerçekleşmeyeceği yönündeydi” diyordu. Daha önce de krizlerden geçmişlerdi.

FULD görünüşte hâlâ geminin dümenindeydi ama artık inşa ettiği sistem çökmekteydi. Temmuz ayında açığa satış yapanlar, tıpkı Bear Stearns’de yaptıkları gibi ana gemiyle hesaplarını kapatıyordu. Ağustos ayına gelindiğinde Fuld çaresizce şirketi satın alacak birini arıyordu. Süreci yakından izleyen bir kişi, “Neredeyse dünyada bizimle ilgilenebilecek ve bu kapasiteye sahip tüm finans kurumlarıyla görüştük” diyordu.

Hazine kurtarmak istemedi

ABD’nin 158 yıllık yatırım bankası Lehman Brothers’ın sonunu, hükümetin ‘zordaki bankalara herhangi bir finansal garanti sağlayamayacağına’ ilişkin açıklaması hazırladı. Uzunca bir süredir sıkıntı içinde olan ve bu yıl hisseleri yüzde 94 değer kaybeden Lehman Brothers hareketli bir hafta sonunda bütün kozlarını oynadı. Ancak, Amerikan Sermaye Piyasası Kurulu(SEC) Başkanı Christopher COX ve New York Merkez Bankası Başkanı Timothy GEITHNER’in telefonuyla yapılan toplantıdan ‘kurtarmanın nasıl finanse edileceğine’ ilişkin bir çözüm çıkmadı. Hükümetin daha önce Bear Stearns’ın kurtarılışı sırasında JP Morgan’a birçok kolaylık sağlaması ve aynı ayrıcalıkların Lehman için tanınmaması çözüm yollarını tek tek tıkadı. Bu süreçte Lehman Brothers taliplerinden İngiliz Barclays’in çekildiğini açıklaması, bir anda gelişmelerin yönünü değiştirdi. Bu açıklama üzerine gözler tek kurtarıcı olarak kalan Bank of Amerika’ya çevrildi. Ancak Bank Of America, seçimini Merrill Lynch’ten yana yaptı. Lehman krizi ile birlikte sallantıda olan Merrill Lynch’in, 50 milyar dolara Bank Of America’ya geçeceği açıklandı. Şaşkınlıkla karşılanan bu gelişme Lehman Brothers içinde tüm umutları suya düşürdü.

Öykünün dramatik sonu

İflastan sonra Paulson, üstü kapalı olarak Fuld’un yeterince sıkı bir şekilde potansiyel alıcı aramadığını ima etmişti ama gerçekte Fuld tüm yazı umutsuzca görüşmelerle geçirmişti. Lehman’ın baş tacı gayrimenkul işleriydi ve gayrimenkul sektörü tüm sorunların olduğu yerdi. Alıcıların coşkusundan ziyade, aşağılayıcı bir durum söz konusuydu. Fuld yaz boyunca bazen günde birkaç kez olmak üzere PAULSON’la telefonlaştı. Henüz Paulson’u, Lehman’ı kurtarabilecek biri olarak destekleyenler safında görüyordu. Ardından 9 Eylül’de JP Morgan Chase’in Eşbaşkanı Steven Black, Fuld’u telefonla aradı. Chase, Lehman’ın günlük faaliyetlerini yürütebilmesi için gerekli fonlara aracılık ediyordu. Black, Fuld'a 5 milyar dolar düzeyinde ve nakit olarak karşılıklı teminat istediğini, aksi takdirde ertesi gün hesapları donduracaklarını bildirdi. Bu gerçekleştiği takdirde Lehman’ın işi bitmiş olurdu. Fuld daha sonra bir yakınına, “Tüm nakit akışımızı kuruttular” demişti. Lehman üçüncü çeyrek gelirlerini 18 Eylül’de açıklamayı planlıyordu. Ancak gelişen durum karşısında bunu 10 Eylül’e çekti ve 3.9 milyar dolarlık bir zarar açıkladı. Aynı zamanda alınacak önlemleri de açıkladı. Menteşeler yerinden oynamaktaydı. Ancak Fuld kendisine güveniyor görünmeye çalışıyordu.

Bu arada Paulson ve Geithner, FED’deki bir konferans odasında Lehman’ın büyük yatırımcı bankerlerini bir araya getirmişti. Bankerler Lehman’ın çöküşüyle ortaya çıkabilecek sonuçlardan çekiniyordu ama kendi gelecekleri konusundaki korkuları baskındı. 14 Eylül Pazar gecesi görüşmeleri yürüten McDade, Lehman’ın merkezine geri döndü ve “İflas başvurusu yapılması için yetki verildi“ diye aktardı. O ana kadar Wall Street’in en uzun görevde kalmış olan CEO’su olan Fuld şoke olmuştu. Lehman ertesi gün iflas başvuru yaptı. Ardından Barclays Bank, çoğu Lehman’ın binası olmak üzere Kuzey Amerika’daki varlıkların bir kısmını 1.75 milyar dolara satın aldı. Birkaç gün sonra Paulson, Fuld’u aradı ve bu bir olasılıkla son görüşmeleri oldu. Ona, “Bir insanın yapabileceği her şeyi yaptın“ dedi. Fuld ise olanlara inanmıyordu. Kongre’de, “Mezara girinceye kadar niçin kurtarılmadığımız konusunu merak edeceğim” dedi. Bir başka sohbette de “Anlıyor musunuz, ben oraya 42 yılımı verdim. Bu şirketi inşa ederek ve orada yaşayarak, 42 yılımı verdim. Bunun gerçekleştiğine inanamıyorum” diyordu.

Lehman Tarihçesi
Lehman 1850’de kurulmuştu Wikipedia’daki bilgilere göre, ALMANYA’nın Bavyera eyelatindeki Rimpar şehrinde yaşayan Yahudi sığır tüccarı Allan Sigmund Lehman’ın oğlu Henry Lehman, Montgomery’ye göç ederek 1844’te H. Lemhan ismini taşıyan bir şirket kurdular. Kardeşi Emanuel’in de ABD’ye gelmesiyle birlikte firmanın adı H. Lehman and Bro. oldu ve en küçük kardeş Mayer’in gelmesiyle şirketin adı Lehman Brothers olarak değişti. Sığır tüccarı babanın 3 oğlu dünyanın en büyük yatırım bankalarından birinin temelini attı. O dönemlerde Amerika’da iç savaş çıkınca da firmayı New York şehrine taşıyarak çalışmalarını sürdürdüler. 1977 yılında firmanın mirasçıları Kuhn, Loeb& Co. şirketi ile birleşince firma adını Lehman Brothers Kuhn Loeb & Co. olarak değiştirdi. 1984 yılında firma American Express tarafından satın alındı. 1988 yılında Shearson ve E.F. Hutton& Co. şirketleriyle birleştirildi. 1993 yılında American Express, bu şirketi tekrar Travelers Group’a sattı. 1994 yılında Travelers Group ile ayrılan Lehman Brothers, kendi başına bir şirket olarak Amerikan borsasına girdi. 2000’li yıllarda Lehman Brothers borsada başarılı bir çıkış yaparak piyasalarda yerini sağlamlaştırdı. Mayıs 2007’de Lehman Brothers, Amerika’nın ikinci büyük borsacısı ve en büyük emlak yatırımcısı Tishman Speyer ile anlaşarak 22 milyar dolarlık servet elde etti. Bunun hemen sonrası ise bir batış öyküsü. 150 yıllık tarihi boyunca Lehman birçok kez yok olmanın eşiğine gelmişti. 1850: Manifaturacı Lehman Brothers, Manhattan pamuk tüccarlığı işine dönüştü. 1906-1925: Philip Lehman, işlerini emtia işlerinden diğer alanlara taşıdı. 1925-1969: Bobbie Lehman, şirkete depresyon yıllarında girişimci sermayeye odaklanarak öncülük etti. Lehman’ın altın çağına başkanlık yaptı. 1969-1973: Frederick L. Ehrman başkanlık yaptı. 1973-1983: Bell&Howell’ın CEO’su Pete G. Peterson’a, şirketi kurtarmak üzere görev verildi. Şirketi, Wall Street’in dördüncü büyük yatırım bankası haline getirdi. 1983-84: Lewis GLUCKSMAN dönemi. Simsarlar şirketin kârlarını artırarak Peterson’u Lew GLUCKSMAN ‘ı eş CEO atamaya zorladılar. GLUCKSMAN , şirketin bocalaması ve American Express tarafından satın alınması üzerine Peterson’ı devre dışı bıraktı. 1984-1990: Peter A. Cohen, şirketin American Express denetiminde olduğu döneme başkanlık etti. American Express şirketi serbest bıraktığında, Fuld devraldı. 1994-2008: Richard Fuld başkanlık dönemi.

Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Tüm Hakları Saklıdır © 2015 Patron Türk | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : / Faks : | Yazılım: CM Bilişim - Tasarım: INVIVA